Wat is schermtijd?
Eigenlijk is het heel simpel: schermtijd is alle tijd die je per dag naar een scherm kijkt. Of dat nou je telefoon, je laptop of een smartboard is; het telt allemaal mee. Niet gek dus dat we allemaal een hoge schermtijd hebben, want veel van onze dagelijkse werkzaamheden en ontspanning speelt zich af op een scherm.
Wat de gemiddelde schermtijd per persoon is, verschilt per leeftijd. Een paar voorbeelden: in 2023 brachten volwassenen 5,5 uur per dag achter een scherm door. Uit onderzoek in 2024 bleek dat ze ongeveer 2,5 uur hiervan op social media zitten. Onderzoek uit 2021 laat zien dat kinderen van 9-10 jaar in hun vrije tijd ruim 3 uur per dag op een scherm doorbrengen.
Hoeveel schermtijd mogen kinderen?
Hoelang een kind achter een scherm mag, hangt af van de leeftijd. Er is geen universele richtlijn met dé schermtijd voor kinderen. Maar er zijn wel verschillende modellen die in de kern overeenkomen.
Samengevat is dit de algemene richtlijn met schermtijd per leeftijd:
| Leeftijd | Schermtijd |
| 0-2 jaar | 0 uur |
| 2-4 jaar | max. ½ uur |
| 4-8 jaar | max. 1 uur |
| 8-10 jaar | max. 1 ½ uur |
| 10-12 jaar | max. 2 uur |
| 12+ jaar | max. 3 uur |
Een richtlijn wil uiteraard zeggen dat je als ouder uiteindelijk zelf bepaalt hoeveel schermtijd je toestaat. Hierbij kun je rekening houden met hoe het kind in elkaar zit, hoe het goed kan ontspannen en ook wat het kind doet met de schermtijd. Kijkt het alleen maar passief naar een filmpje of speelt het een game waar het veel bij beweegt? Of zoekt het tutorials om te gaan knutselen? Het is belangrijk om deze factoren mee te nemen en niet alleen een rekensom in tijd te maken. Kijk hoe je kind reageert, wat het doet en of het genoeg andere dingen zonder scherm doet.
Waarom is er een maximale schermtijd voor kinderen?
Als een kind te lang naar een scherm kijkt, heeft dat een aantal negatieve effecten op hoe het kind zich ontwikkelt. Om kinderen gezond te laten opgroeien raden wetenschappers een maximale schermtijd per leeftijd aan.
Om wat voor effecten gaat het bijvoorbeeld?
Als kinderen achter een scherm zitten, doen ze geen andere dingen die kinderen nou eenmaal doen. Zoals buiten spelen, bewegen, samen spelen en creatief bezig zijn. Vooral onder kleine kinderen is inmiddels bekend dat hun taal- en motorische ontwikkeling achterblijft bij een te hoge schermtijd. Deze kinderen beginnen met een achterstand aan de basisschool.
Een ander effect is de invloed op de ontwikkeling van de ogen. Onder kinderen neemt de bijziendheid momenteel in rap tempo toe. Kijk je naar een scherm, dan kijk je al die tijd naar iets op dezelfde korte afstand. Je ogen kijken daardoor te weinig in de verte. Als dit te veel gebeurt ontwikkelt je oog het kijken in de verte niet meer voldoende en ontstaat bijziendheid. Dit kan leiden tot blindheid op latere leeftijd. Een bekende methode om dit te voorkomen is de 20-20-2-regel. Na 20 minuten schermtijd kijk je minstens 20 seconden in de verte. De 2 staat voor minimaal 2 uur buitenspelen per dag. Perfect om het ver kijken actief te houden.
Verder wordt een hoge schermtijd in verband gebracht met overgewicht, omdat je meestal niet beweegt zolang je achter een beeldscherm zit. Daar komt bij dat als je achter een scherm eet, je dit zonder aandacht doet. Dat betekent dat je niet voelt of je vol zit of niet. Dit kan leiden tot overmatig eten.
Ook wordt te veel schermtijd in verband gebracht met gedragsproblemen, angststoornissen, depressies en agressie.
Hoe merk ik dat mijn kind te veel schermtijd heeft?
Het is belangrijk in de gaten te houden hoe je kind reageert tijdens en na schermtijd. Zo kun je voorkomen dat je kind te veel prikkels binnenkrijgt, wat op de lange duur kan leiden tot bovenstaande effecten. Als kinderen op een scherm zitten, lijken ze misschien rustig, stil en ze vermaken ze zich. Maar in hun hoofd gebeurt heel veel. Alles wat ze zien, moet intern verwerkt worden. Daar zie je aan de buitenkant niets van, maar je kunt wel bepaalde symptomen in de gaten houden die laten zien of je kind niet veel te veel te verwerken krijgt.
Waar kun je op letten?
- Tijdens de schermtijd: Reageert je kind niet als je het roept? Zit het aan het beeldscherm ‘geplakt’? Wordt het (heel) boos als het schermpje uit moet? Dan zou het kunnen dat je kind iets kijkt wat te intens voor hem is. Laat je hierbij niet in de war brengen door de leeftijdsindicaties van filmpjes of games. Programma’s voor kinderen worden vaak expres heel intens gemaakt, omdat de makers willen dat je kind zo lang mogelijk kijkt. Lange kijktijden betekenen namelijk meer inkomsten. Kijk dus zelf wat je kind aankan.
- Buiten de schermtijd: De volgende symptomen kunnen erop wijzen dat je kind te veel prikkels krijgt of te lang achter een scherm zit: last van vermoeide ogen of hoofdpijn, nek- of rugpijn door een langdurig verkeerde houding, moe of lamlendig gevoel, prikkelbaar, niet mee willen doen met andere activiteiten (lijkt alleen maar aandacht voor het scherm te hebben), moeite met inslapen (bron: Digitale Opvoeding), druk gedrag, moeite met concentreren, zomaar huilen of boos worden (bron). Let erop dat overprikkeling ook andere oorzaken kan hebben, onderzoek het verband tussen wat je kind doet en hoe het daarop reageert.
Hoe bereken je de totale schermtijd?
Als je de totale schermtijd van je kind wil bepalen, kun je voor een uitdagende rekensom komen te staan. Want de schermtijd is een optelsom van televisie kijken + tijd op smartphone + games + overige schermen (iPad, smartwatch, schermen in openbare ruimten etc.) + tijd achter schermen op school (laptop + smartboard).
Schermtijd op school
Over schermtijd op school hebben we het niet zo vaak. Maar het is wel een kwestie die meetelt. Helemaal als je bedenkt dat de schermtijd op sommige scholen kan oplopen tot meer dan 3 uur. Met de richtlijnen in je achterhoofd is het eigenlijk gek dat dit amper onderwerp van gesprek is.
Wil je meer lezen over schermtijd op school?
Lees het blog met tips!
Als leerkracht de schermtijd in de klas monitoren?
Met Myndr kun je zien hoeveel tijd je leerlingen op een scherm doorbrengen.
Schermtijd op je smartphone
Met het begrip schermtijd wordt ook vaak de tijd op alleen je smartphone bedoeld. Op je smartphone kun je namelijk de schermtijd bijhouden of als ouder instellen voor je kinderen. Dit kan op eigenlijk alle mobiele devices (iPads, iPhones, Samsung, Android).
Schermtijd bekijken
Om je schermtijd op Android te bekijken ga je naar
- App-overzicht
- Digitaal Welzijn en ouderlijk toezicht
- Je ziet dan direct je schermtijd van die dag
Op je iPhone ga je naar
- Instellingen
- Schermtijd
- Als je je schermtijd heb ingeschakeld, wordt deze voortaan bijgehouden
Schermtijd instellen
Wil je instellen hoe lang je kind maximaal op de telefoon of tablet mag? Dan kun je een maximale schermtijd instellen. Als je kind de maximale schermtijd op een dag bereikt, gaat het toestel op slot. Op de meeste devices kun je dit direct instellen, voor sommige apparaten heb je een aparte app nodig.
Om de schermtijd op de smartphone van je kind in te stellen ga je op je Android naar
- App-overzicht
- Digitaal welzijn en ouderlijk toezicht
- Ouderlijk toezicht instellen
- Volg de stappen in Family Link
Op je iPhone ga je naar
- Instellingen
- Gezin, naam van je kind
- Schermtijd
- Volg de stappen in het apple-programma
Inzicht krijgen in schermtijd op je telefoon
Wil je weten hoe lang je per dag eigenlijk op je telefoon zit, zet de schermtijd dan op de achtergrond van je telefoon. Je ziet de hele dag je schermtijd in beeld en hoe deze oploopt. Heel verhelderend! Onze schermtijd is namelijk vaak veel hoger dan we zelf inschatten.
Zo doe je dat op Android:
- Ontgrendel je telefoon en tik op de achtergrond.
- Klik op ‘widgets’.
- Zoek in het lijstje dat verschijnt ‘schermtijd’. Klik erop en dan staat je schermtijd op de achtergrond van je telefoon.
Zo doe je dat op je iPhone:
- Ontgrendel je telefoon, tik op de achtergrond en hou vast tot je apps gaan wiebelen.
- Klik op ‘+’ (bovenaan).
- Klik op ‘zoek widgets’.
- Zoek ‘schermtijd’ op en kies ‘voeg widget toe’. Je schermtijd verschijnt nu op je achtergrond.
- Tik op achtergrond om het wiebelen te stoppen.
